1. Ana Sayfa
  2. Türk Tarihi
  3. Johnson Mektubu Nedir?

Johnson Mektubu Nedir?

johnson mektubu

Johnson Mektubu ve Bu Süreçte Yaşananlar

Johnson Mektubu hakkında bahsetmeden önce bu mektubun Kıbrıs olayları sebebiyle hazırlandığını söylemekte fayda görüyorum. 1963 Yılı sonrası Kıbrıs’ta Türklere yönelik şiddet olayları hız kazanmıştı. Dolayısıyla Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, ABD’den bu katliamları durdurmasını istemişti. Ancak ABD Başkanı Johnson’un bu talebe verdiği cevap geçiştirici bir tarzdaydı.

ABD’ye göre Kıbrıs’ta birbirini öldüren iki cemaat vardı ABD olayların farkında değildi. Türkiye ABD’den beklediği desteği alamayınca 13 Mart 1964’de Kıbrıs Cumhurbaşkanı Başpiskopos Makarios’a mesaj gönderilerek Türklere yönelik saldırıların bitmemesi durumunda Türkiye’nin Kıbrıs Halkının can ve mal güvenliğinin koruyacağını söylemiştir. Aslında Türkiye burada askeri müdahaleye hazır olduğu havasını vererek, ABD’nin Rumlara baskı yapmasını istemiştir. Bu çabalar da işe yaramamıştır İnönü’nün hedefi Amerika Birleşik Devletleri’ni de işin içine katarak sorunu çözmekti.

TBMM 16 Mart 1964 tarihinde hükümete askeri müdahale için yetki vermiştir. Tüm diplomatik girişimlere rağmen Kıbrıs’ta 1964 Nisan ve Mayıs aylarında çatışmalar devam etmiştir. 2 Haziran 1964’de MGK toplanmış ve askeri müdahale kararı çıkmıştır. Bu karar ABD Ankara Büyükelçisine bildirilmiştir. Büyükelçi, İnönü’den bir günlük süre istemiştir ve durumu hemen Washington’a aktarmıştır. Washington bu çıkarmanın derhal durdurulması için mektup hazırlamıştır ve bu mektup ABD Başkanı Johnson tarafından imzalandıktan sonra 5 Haziran 1964 senesinde İsmet İnönü’ye ulaştırılmıştır. Mektup diplomasi adına çok sert ifadeler içermektedir. Mektup çok sert ve kaba bir üslupla yazılmış, küçük düşürücü ifadelere yer verilmiştir.

5 Haziran 1964 günü Johnson’un İnönü’ye gönderdiği mektup Türkiye-ABD ilişkileri açısından hayal kırıklığıdır ve belki de bir dönüm noktasıdır çünkü Türk kamuoyu tarafından bu mektubun içeriği öğrenilince Türkiye’de ABD karşıtı gösteriler meydana gelecektir. Bu mektup sonrası Türkiye, Kıbrıs’a çıkarma yapmaktan vazgeçmiştir. Türkiye en yakın müttefiki olarak gördüğü ABD tarafından, Türklerin katledildiği bu önemli davada yalnız bırakılmıştır. Bu olay Türkiye için ders niteliğinde bir olaydır.

Johnson Mektubu Nedir
ABD Başkanı Lyndon B. Johnson

Johnson Mektubu’nun İçeriği

  • ABD Türkiye’nin en önemli müttefiklerindendir. Türkiye ABD’ye danışmadan böyle bir karar almamalıdır
  • Türkiye müdahale kararını garanti antlaşmasına dayandırmaktadır. Oysa Garanti Antlaşması’na taraf olan diğer ülkelere danışarak böyle bir müdahalede bulunabilir.
  • Bu müdahale NATO’ya üye olan Türkiye ve Yunanistan arasında belki de bir savaşa yol açabilecektir. Böyle durum ABD ve NATO’nun istemediği bir durumdur.
  • Eğer Türkiye Kıbrıs’a herhangi bir müdahalede bulunursa muhtemelen SSCB’de sorunun içine girecektir. SSCB’nin Türkiye’ye herhangi bir saldırısında NATO ülkeleri Türkiye’yi savunma yükümlülüğü altına girmeyebilir.
  • BM’nin barış için gösterdiği çabalar Türkiye’nin adaya herhangi bir müdahalesi ile sonuçsuz kalabilecektir.
  • ABD Türkiye’nin adaya harekâtında kendisinden satın aldığı silahlar veya herhangi bir askeri ürünün kullanılmasını uygun görmemektedir.
Yorum Yap

Yorum Yap