musul sorunu

Musul Sorunu Nedir? Nasıl Sonuçlanmıştır?

Musul Sorunu ortaya çıkışı; 1. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı Devleti ile imzalanan Mondros Mütarekesi sonucu İngilizler, 15 Kasım 1918 tarihinde Mondros Mütarekesi’nin 7. maddesine dayanarak Musul’u işgal etmişlerdir. Musul Bölgesi, İngiltere’nin 1920’li yılların başındaki Orta Doğu siyasetinin anahtarı konumundaydı. Musul-Kerkük bölgesinin zengin petrol yataklarına sahip olması ve İngiltere’nin doğu ile ulaşım bağlantısı açısından stratejik önem taşıması İngiltere’nin bu bölgeye hakim olma girişimlerine hız vermesine sebep olmuştur. Winston Churchill’ın ”Bir damla petrolün bir damla kandan daha değerli olduğu” söylemi İngilizlerin bu bölge üzerindeki emellerini ortaya koyar niteliktedir.

Musul’un işgal edilmesi sonrası İngilizler Irak’lıları kendilerinin onları ve Irak’ı savunan güç olduklarına inandırmışlardır. Bu fikri öyle güzel yerleştirmişlerdir ki, Lozan Görüşmeleri öncesi bölge halkı Türkiye’ye katılma fikrine soğuk bakmaya başlamıştır. Lozan Barış Konferansı’nda Musul Sorunu ele alınmış ancak bu sorun çözüme kavuşmamıştır. Türkiye tarafı İngilizler ile Lozan sonrası ayrı bir şekilde görüşmeyi kabul eder. Musul Sorunu çözümü için müzakereler daha sonraya bırakılmıştır.

Lozan Görüşmeleri’nden sonra Musul Sorunu 9 aylık bir süre zarfında tekrar ele alınmıştır. Ancak İngilizlerin amacı bu süreyi boşa geçirip konuyu kendilerinin kurucu üye olduğu, Türkiye’nin üye bile olmadığı Milletler Cemiyeti’ne götürmektir. Ayrıca yeni kurulmuş olan Türkiye Cumhuriyeti’nin yeni bir savaşı göze alamayacağının farkındaydılar, Türkiye Cumhuriyeti uluslararası ortamda yalnızdı Musul davasında kendisine destek olacak devlet bulamazdı. Atatürk’e göre Musul silah ile alınabilirdi fakat yeni çıkacak bir savaştan Türkiye Cumhuriyeti çok daha zararlı çıkabilirdi.

Sonuç olarak Musul meselesi, Türkiye’nin tüm çabalarına rağmen Ankara Antlaşması ile İngiltere’nin lehine çözülmüştür. Musul, Misak-ı Milli sınırlarımızdan verilen bir tavizdir.

ankara antlaşması
Ankara Antlaşması 1926

Ankara Antlaşması Nedir?

Ankara Antlaşması, Musul Sorunu‘nun çözümü için Türkiye-İngiltere-Irak hükümetleri arasında 5 Haziran 1926 tarihinde imzalanan antlaşmadır. Ankara Antlaşması ile;

Musul, Kerkük ve Süleymaniye bölgesi Irak sınırları içerisinde İngiltere mandasına verilmiştir.
Irak, Musul petrolünün %10 kısmını 25 yıl boyunca Türkiye Cumhuriyeti’ne verecektir.
Türkiye, 500.000 Sterlin karşılığında bu petrolden vazgeçmiştir.

Yorum Yap

Yorum Yap