nelson mandela kimdir

Nelson Mandela Çocukluğu / Gençliği

Nelson Mandela 18 Temmuz 1918’de Güney Afrika’nın Mvezo isimli köyünde, Xhosa dilini konuşan Thembu kabilesine mensup soylu bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Doğduktan sonra kendisine verilen isim Rolihlahla Mandela idi. Rolihlahla ismi Xhosa dilinde baş belası anlamına gelmekteydi. Annesi Nonqaphi Nosekeni babası ise Gadla Mandela’dır, babası kabile şefiydi ve bu görevini birkaç yıl boyunca sürdürdü ancak yerel yöneticilerle yaşadığı anlaşmazlıklar sonrasında babası statüsünü kaybetti. Mandela ve annesi daha küçük bir köy olan Qunu’ya taşınmak zorunda kaldılar. Mandela babasının arkadaşlarından birisinin tavsiyesi üzerine Metodist Kilisesinde vaftiz edildi.

Mandela bu küçük köyde geleneklerine bağlı ve Afrika’daki ırkçılıktan habersiz bir genç olarak büyüdü. Qunu’da ilkokula gitti okuldaki ilk gününde öğretmeni ona Nelson ismini verdi ve bundan sonra Nelson ismi ile yaşamaya başladı. Nelson Mandela 12 yaşındayken Nelson’un babası akciğer rahatsızlığından dolayı öldü. Bu olay ile beraber Nelson’un saf köy hayatı birden bire sona erdi. Nelson, Thembu halkının vekili (kralı) tarafından annesinden alındı Mqhekezwen şehrine getirildi burada gelecekte bir lider olmak için eğitim görecekti. Daha önce küçük köyünden ayrılmayan Nelson için Mqhekezwen şehri büyüleyiciydi, ilginç bir şekilde Nelson bu şehre hızlı bir biçimde uyum sağladı.

Bu şehirde vekilin gözetiminde aldığı eğitim Mandela’nın fikirlerinin ve düşüncelerinin gelişiminde etkili oldu. Nelson Mandela sonrasında ise seçkin bir eğitim alması için Clarkebury Yatılı Enstitüsüne gönderildi. Yatılı okulu tamamladıktan sonra Afrika için önemli bir üniversite olan Fort Hare Üniversitesine gitti ilk senesinde alması gereken dersleri aldı. Nelson Fort Hare’deki ikinci senesinde öğrenci konseyine seçildi. Yapılan seçimlerin adil olmadığını savunan ve durumu boykot eden Nelson Mandela Fort Hare’den kovuldu. Nelson eve dönmek zorunda kaldı eve döndükten birkaç hafta sonra vekil, Nelson için bir evlilik planladığını açıkladı. Bu haber karşısında Nelson çok şaşırmış ve endişelenmiştir çünkü Nelson evlenmek istemiyordu. Nelson Mandela 1941 yılında evden kaçtı ve Johannesburg’a gitti.

Yetişkinliği

Mandela Johannesburg’da farklı bir dünya ile karşılaşır daha önce beyaz, siyah ayrımı görmemiş bir genç bu şehirde ırkçılığın acı gerçekliğini görür. Johannesburg’a geldikten sonra kısa bir süre için güvenlik görevlisi olarak çalışır aynı zamanda hukuk okumak için Johannesburg’daki Witwatersrand Üniversitesine kayıt olur. Mandela daha sonraları iş aradığı sıralarda Afrika Ulusal Kongresinde aktif bir Afrikalı iş adamı olan Walter Sisulu ile tanışır. Afrika Ulusal Kongresi (ANC) Afrika’daki ırkçı eşitsizliğe son vermeye çalışan bir grup eylemciden oluşmaktaydı. Walter Sisulu bu gençte ışık görür ve yanına çeker bu şekilde Mandela 1944 yılında Afrika Ulusal Kongresine katılmıştır. Nelson’un Walter Sisulu ile tanışmasından sonra Nelson bir hukuk şirketinde çalışmaya başlamıştır. Nelson Mandela, Walter Sisulu’nun kuzeni Evelyn Ntoko ile tanışır ona aşık olur ve 1944 yılında Nelson ile Evelyn evlenirler. Mandela’nın bu evilikten 4 çocuğu olmuştur.

Güney Afrika’da hükümet tarafından siyahilere uygulanan baskı 1944 yılına gelindiğinde çok şiddetli boyutlara ulaşmaya başlamıştı. Afrika Ulusal Kongresi tarafından siyahilerin hak ve özgürlüklerinin daha radikal biçimde savunulması için ANC’ye bağlı bir alt kol olan ANC Gençlik Birliği kuruldu. Nelson Mandela 1948 yılında ANC Gençlik Birliği’ne başkan olarak seçildi. Hükümetin 1948 yılında yürürlüğe koyduğu ırk ayrımı yasası sonrası Nelson Mandela ve diğer birlik üyeleri ANC’nin uyguladığı dilekçe ile hak taleplerinin yetersiz olduğuna kanaat getirdiler ve 1949 yılında boykot, grev, sivil itaatsizlik gibi daha radikal yöntemlerin uygulanmasına karar verdiler. Bu grev ve boykotlar Mandela önderliğinde yapılmaktaydı ve tüm Güney Afrika’ya yayılmıştı bu sayede Nelson Mandela’nın ünü artmıştı.

Nelson Mandela ve Fort Hare Üniversitesinde eğitim alırken tanışmış olduğu arkadaşı Oliver Tambo 1952 yılında Güney Afrika’nın ilk siyahi hukuk bürosunu kurdular. Nelson bu büroda hukuki desteğe ihtiyacı olan siyahilere ücretsiz destek de veriyordu. Nelson Mandela 1956 yılına kadar pek çok grevi ve boykotu düzenledi hayatının her dakikasında ırkçılık ile savaşıyordu çünkü hükümetin siyahilere karşı tutumu giderek sertleşmekteydi. Mandela ve 150 kişi 1956’da ülke çapında bir polis baskını ile yakalandılar ve devlete ihanet suçlaması ile mahkemeye çıkarıldılar. Nelson’un tutuklu kaldığı süre esnasında eşi Evelyn onu terketti. Mandela 4 yıllık tutuksuz yargılandığı süre sonucunda 1960 yılında suçsuz bulundu. Nelson, mahkemesi devam ederken tanıştığı ve aşık olduğu Winnie Madikizela ismindeki hanımefendi ile 1958 yılında evlendi. Mandela’nın bu evliliğinden 2 kızı olmuştur.

Hükümet 1960 yılında sivil katliamlara yol açmıştı böyle bir ortamda hükümetle grev, boykot veya dilekçe yolu ile başa çıkmak imkansız bir hal almıştı. Mandela 1961 yılında gerilla savaşı yürüten ve ANC’nin silahlı bir kolu sayılabilecek Umkhonto we Sizwe’i kurdu böylelikle Nelson Mandela yer altına inmiş oluyordu. Nelson Mandela 1961 yılında üç gün sürecek olan ve büyük katılımın olduğu bir grev düzenledi bu olaydan sonra hükümet tarafından tekrar aranmaya başladı. Mandela 1962 yılında Güney Afrika’dan ayrıldı. Tüm Afrika’yı ve İngiltere’yi ziyaret etti, silahlı mücadele için destek ve para topladı. Temmuz 1962’de Güney Afrika’ya geri döndü, ülkeye girdikten kısa bir süre sonra polis tarafından yakalandı ve tutuklandı.

Mandela insanları şiddete yönlendirmek, ülkeyi yasadışı yollardan terk etmek gibi suçlardan 5 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Sonraki süreçte ise örgüte üst üste baskınlar yapıldı örgütün üst düzey yöneticileri yakalandı. Nelson Mandela yakalanan üst düzey yöneticiler ile devleti yıkmaya çalışmak ve sabotaj suçlamalarıyla tekrar mahkemeye çıkarıldı. Nelson Mandela ve 10 üst düzey yönetici arkadaşı Robben Adasındaki hapishanede ömür boyu hapse mahkum edildiler.

Hapishane Yılları

Hükümet Mandela’yı hapsetti fakat Mandela’nın önderi olduğu adalet, eşitlik ve özgürlük hareketlerini hapsedemedi. Mandela’nın hapishane yılları geçerken Güney Afrika genelinde olaylar şiddetlenerek devam etmekteydi. Hükümet bu olayların önünü kesmek için 1982 yılında Nelson Mandela ve diğer ANC üyelerini Pollsmoor hapishanesine transfer etti 1985 yılında ise Mandela ve diğer ANC üyelerine silahlı mücadeleden vazgeçmeleri karşılığında tahliye edilebilecekleri teklifi sunuldu. Nelson Mandela ve diğerleri bu teklifi açık bir şekilde reddettiler. 1985-1990 yılları arası Nelson Mandela ile hükümet arasında görüşmeler sürmüştür. Nelson Mandela’ya 1888 yılında Tüberküloz teşhisi kondu ve hastaneye kaldırıldı ve hastanede 2-3 ay geçirdi.

Aralık 1988’de ev hapsi için Hapishane yakınlarındaki bir eve transfer edildi. Hükümet olayları bastırmak için Mandela’ya muhtaç hale gelmişti. Mandela’nın hapishanede doğal yollardan da olsa ölmesinden korkuluyordu dolayısıyla Nelson Mandela’yı yavaş yavaş serbest hayata alıştırıyorlardı Nelson bunun farkındaydı. Eylül 1989’da Frederik Willem de Klerk’ın başkan seçilmesi Nelson Mandela’nın serbest bırakılmasına gidilen yolda olaylara hız kazandırmıştı. Bir ay içerisinde ilk olarak Walter Sisulu ve diğer ANC üyesi arkadaşları serbest bırakıldı. Üç ay kadar sonra ise 11 Şubat 1990 tarihinde hapiste geçirdiği 27 yıldan sonra Nelson Mandela serbest bırakılmıştır.

Hapis Hayatı Sonrası Kariyeri

Halk, Mandela’yı coşkuyla karşılamıştı ve tüm ülkede Mandela için kutlamalar yapılmıştı. Güney Afrika için Nelson Mandela demek özgürlük, barış ve eşitlik demekti. Mandela’nın 27 yıllık hapishane hayatından sonra yaptığı ilk halka sesleniş konuşmasına 500.000 Afrikalı katılmıştı. Nelson Mandela 1991 yılında Afrika Ulusal Kongresinin başkanı olarak seçildi ve sonrasında Afrika’daki eşitsizliğin ortadan kaldırılması için hükümet ile görüşmelere başladı. Mandela ve Frederik Willem de Klerk, Afrika’daki ırkçılığın ortadan kaldırılması için yaptıkları çalışmalar sebebiyle 1993 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görüldüler. Mandela, partisini 1994 yılında yapılacak olan seçimlere hazırlıyordu, 70 yaşının üzerinde olmasına rağmen seçim propagandaları sebebiyle tüm ülkeyi baştan sona gezmiştir. 27 Nisan 1994’de Güney Afrika’da siyahilerin de ilk kez oy kullanabildiği seçimler yapılmıştır. Beklenildiği üzere sandıktan Mandela başkanlığında ANC galip çıktı. Nelson Mandela 10 Mayıs 1994’de başkanlık yemini ederek Güney Afrika’nın ilk siyahi devlet başkanı olarak göreve başladı.

Nelson Mandela, eşinin birtakım skandallara karışması sebebiyle 1996 yılında ikinci eşi olan Winnie’den boşandı, 2 yıl sonra ise 1998 yılında Graça Machel ile evlendi. Mandela 1994’den siyasetten emekli olacağı 1999 tarihine kadar Güney Afrika’nın devlet başkanlığını yapmıştır. Bu 5 yıllık dönemde Afrika’da ırkçılığı bitirmeye çalışmıştır, Güney Afrika ekonomisini güçlendirmeye çalışmıştır, anayasada birtakım değişiklikler yapılmıştır, her Güney Afrika vatandaşının barınma ve sağlık hizmetini ücretsiz yapmaya çalışmıştır, eğitime büyük önem vermiştir kısacası bu beş yıllık dönemde Güney Afrika’yı her alanda refaha ulaştırmak için çabalamıştır. Nelson Mandela 1999 seçimleri ile birlikte Güney Afrika Devlet Başkanlığı görevini bırakmıştır.

Mandela’ya 2001 yılında prostat kanseri teşhisi konmuştur ve tedavisini olmuştur. Mandela 2004 yılına gelindiğinde ise aktif siyaset hayatından emekli olmuştur. Nelson Mandela 18 Temmuz 2007’de küresel problemlerin çözümünde destek olmayı amaçlayan The Elders organizasyonunu kurdu, bu organizasyonun içinde Mandela dışında Desmond Tutu, Kofi Annan, Ela Bhatt, Gro Harlem Brundtland, Jimmy Carter, Li Zhaoxing, Mary Robinson ve Muhammad Yunus gibi siyasetçiler de vardı. Nelson Mandela 2005 yılında oğlu Makgatho Mandela’yı AIDS hastalığından dolayı kaybetti ve bu kaybından sonra AIDS ile mücadele için çalıştı. Nelson Mandela 2011 yılında akciğer enfeksiyonu geçirdi, 2012 yılında mide rahatsızlığından dolayı ameliyat oldu. Mandela 2011-2013 yılları arasında Johannesburg’da pek çok kez hastaneye yattı ve tedavi gördü. Nelson Mandela 5 Aralık 2013 tarihinde 95 yaşında Johannesburg’da evinde hayata gözlerini yumdu.

Yorum Yap

Yorum Yap