1. Ana Sayfa
  2. Türk Tarihi
  3. Selçuklu Divan Teşkilatı

Selçuklu Divan Teşkilatı

selçuklu divan teşkilatı

Selçuklularda Divan Teşkilatı, Divan Çeşitleri ve Divan Üyeleri

Selçuklu Divan Teşkilatı öncesinde, divan ne demektir?
Önemli devlet konularının görüşülüp devlet kararlarının alındığı yere Divan denilmektedir. Çeşitli devlet konuları için çeşitli divanlar mevcuttur.

Selçuklularda Divan Çeşitleri

Divan-ı Ala: Selçuklu Divan Teşkilatı içerisindeki en yüce divandır. Bu divana Vezir başkanlık eder. Büyük, yüce divan demektir. Genellikle bütün konular burada karara bağlanır. Aslında bakacak olursak bu divan dört önemli divanın toplanması ile oluşur.

Divan-ı İnşa ve Tuğra: Devletin iç ve dış yazışmalarından ve bu yazışmalara çekilecek hükümdar tuğrasından sorumlu olan divandır.

Divan-ı İstifa: Devletin her türlü maliyesinden, gelir ve giderlerinden sorumlu olan divandır.

Divan-ı Arz: Ordu divanı da diyebiliriz. Asker ihtiyacını, silah ihtiyacını kontrol eden ve denetleyen divandır.

Divan-ı İşraf: Devlet işleyişinin düzgün olup olmadığını kontrol eden divandır. Her türlü şeyi denetleyebilir.

Yukarıda saydığımız dört önemli divanın birleşmesi ile Divan-ı Ala ortaya çıkmaktadır. Bu dört önemli divan dışında başka divanlar da mevcuttur şimdi onlara göz atalım.

Divan-ı Mezalim: Hükümdarın başkanlığında haftada iki defa toplanır, hükümdar bu divanda şikayetleri bizzat kendisi dinler ve hüküm verir.

Divan-ı Berit: Haberleşme ve posta ile ilgili divandır. Bu divan aynı zamanda bir istihbarat teşkilatı görevi görür.

Divan-ı Hass: Hükümdara ve yakınlarına verilen özel arazilerden sorumlu olan divandır.

Divan-ı Eyalet: Eyaletlerdeki devlet işlerinin yürütüldüğü divandır.

Divan-ı Riyaset: Yerel bir divandır, bir bölgedeki kamu hizmetlerinden sorumludur.

Divan-ı Evkaf-ı Memalik: Vakıfların kontrolünden sorumlu olan divandır.

Divan-ı Şıhnegi: Eyaletlerdeki asayişten sorumlu olan divandır.

Selçuklularda Divan Üyeleri ve Görevleri

Vezir: Vezirlerin en önemli görevi Divan-ı Ala’ya yani yüce meclise başkanlık etmektir. Diğer bir görevi de hükümdar adına ülkeyi yönetmektir. Yasama ve yürütme yetkisi vardır. Vezir protokolde hükümdardan sonra gelen ilk adamdır. Selçuklu Divan Teşkilatı içerisindeki en önemli üyelerden birisidir.

Naib-i Saltanat: Bu üye Anadolu Selçuklu Devleti’nde vardır. Divanda vezirden üstün tek kişidir çünkü sultan vekilidir. Sultan ülkede yokken bizzat sultanı temsil ederdi ve ülkeyi yönetirdi.

Emirü’l-Ümera: Divan-ı Ala’da sürekli bulunan bir görevli değildir. Görevleri büyük savaşlardan önce veya sonra ordunun genel durumu hakkında vezire bilgi vermektir.

Tuğracı: Tuğra Divanı’nın başındaki kişidir. Görevi ise resmi yazışmalara hükümdarın tuğrasını çekmektir.

Atabey: Gelecekte sultan olabilecek adayları eğitip yetiştiren kişilerdir.

Pervane: Anadolu Selçuklu Divanı üyesidir. Görevi ise yeni fethedilen toprakların tapu kayıtlarını tutmak ve iktaların dağıtılmasına yardımcı olmaktır. Pervaneler güçlü ve sözü geçen kişilerdir.

Emir-i Arız: Ordunun düzenini ve tüm ihtiyaçlarını idare eden ordunun tamamından sorumlu olan görevlidir.

Müstevfi: Devletin gelir giderlerini kontrol eden, maliyeden sorumlu görevlidir.

Müşrif: Görevi maliye defterlerini tutmaktır. Çok geniş yetkilere sahiptir yargılama ve denetleme yetkisi vardır. Vezir hariç herkesi denetler.

Emir-i Dad: Adalet işlerinden sorumlu olan divan üyesidir.

Yorum Yap

Yorum Yap